ሉተር በያዕቆብ መልእክት ላይ...

ሉተር በያዕቆብ መልእክት ላይ...

ሉተር ስለ ያዕቆብ ቀኖናዊነት ዕድሜ ልኩን ጥርጣሬ የነበረው እንደሚመስል ገልጫለሁ። ይህ ከክርክር በላይ የተረጋገጠ ጉዳይ ነው። ነገር ግን ሉተርን ያዕቆብን ውድቅ በማድረጉ የሚነቅፉ ሰዎች፣ በAuthprship ምክንያት መጽሐፉን የሚጠራጠርባቸውን ብዙ ንግግሮች ችላ የማለት ዝንባሌ እንዳላቸው አግኝቻለሁ። ለሉተር፣ መጽሐፉ በሐዋርያ ሳይሆን በኋላ ዘመን በነበረ ክርስቲያን የተጻፈ ነው። ይህንን ደጋግሞ ይናገራል፣ ከእርሱ በፊት የነበሩ ሰዎችም ተመሳሳይ ነገር እንዳደረጉ ይጠቅሳል።ሉተርን የሚነቅፉ ሰዎች በያዕቆብና በጳውሎስ መካከል ተቃርኖ እንዳለ በሚያሳዩ ንግግሮቹ ላይ ማተኮር ይቀናቸዋል። በጣም የታወቀው ምንባብ ለያዕቆብ መጽሐፍ ከጻፈው መቅድም የመጣ ነው። ሉተር "በመጀመሪያ ደረጃ ጽድቅን ለሥራዎች በመስጠቱ [2፡24] ከቅዱስ ጳውሎስና ከቀሪው ቅዱስ መጽሐፍ ጋር ፈጽሞ ይቃረናል" ይላል።ፕሮቴስታንቶች ለረጅም ጊዜ በጳውሎስና በያዕቆብ መካከል አሳማኝ የማስታረቅ መፍትሔ ሲያመጡ ነበር ። የያዕቆብ መጽሐፍ በክርስቶስ ላይ ያለውን እውነተኛ እምነት ይገልጻል፦ እውነተኛ የሚያድን እምነት ሕያው እምነት ነው። በአንድ ሰው ውስጥ ምንም ሥራ ካልተገኘ፣ ያ እምነት የሞተ እምነት ነው (ያዕቆብ 2፡17 )። ከዚያም ያዕቆብ የማያድን የሞተ እምነትን ይገልጻል፦ የአጋንንት እምነት። አጋንንት እግዚአብሔር እንዳለ፣ ክርስቶስ ከሙታን እንደተነሣ የሚያምን እምነት አላቸው... አጋንንት ከእኔም ከአንተም በላይ ስነ መለኮትን ያውቃል ብል እደፍራለሁ! ነገር ግን የዚህ አጋንንት እምነት የሚያድን እምነት ነውን? በፍጹም አይደለም። ያዕቆብ ከሞተ እምነት በተቃራኒ ሕያውና የሚያድን እምነትን ነው የሚገልጸው ።

ሉተር በጽሑፎቹ ውስጥ በሙሉ ስለ ሕያውና ስለ ሞተ እምነት ጽንሰ ሐሳብ በግልጽ አስተምሯል። ይሁን እንጂ ሉተር በያዕቆብና በጳውሎስ መካከል ስላለው የሀሳብ ስምምነት በእውነት ያውቅ እንደነበረ፣ አልፎ አልፎም ይህንኑ ይጠቀም እንደነበረ ለአንዳንዶች የሚያስደንቅ ሊሆን ይችላል።በሉተር Disputation Concerning Justification ውስጥ፣ ሉተር ለዚህ የሐሰት ሐሳብ መልስ ሰጥቷል፦ "ያለ ሥራ እምነት ያጸድቃል፤ ያለ ሥራ እምነት የሞተ ነው [ያዕ. 2፡17, 26]። ስለዚህ የሞተ እምነት ያጸድቃል።" ሉተር እንዲህ ሲል መለሰ፦ይህ ክርክር ግብዝነት የተሞላበት ነው፤ ውድቅ የማድረጉም መንገድ በሰዋስው ይፈታል። (major premise)፣ "እምነት" ከ"ያጸድቃል" ከሚለው ቃል ጋር መቀመጥ አለበት፤ "ያለ ሥራ ያጸድቃል" የሚለው የዓረፍተ ነገሩ ክፍል በተሳቢ ገላጭ ሐረግ ውስጥ የተቀመጠ ሲሆን የሚያመለክተውም "ያጸድቃል" የሚለውን ቃል እንጂ "እምነትን" አይደለም። (minor premise) ውስጥ ግን "ያለ ሥራ" በእውነት በርዕሰ ጉዳይ ገላጭ ሐረግ ውስጥ ያለ ሲሆን የሚያመለክተውም እምነትን ነው። እኛ የምንለው ጽድቅ ያለ ሥራ ውጤታማ ነው እንጂ እምነት ያለ ሥራ ነው አንልም። ፍሬ የሌለው እምነት ውጤታማ ሳይሆን የተመሰለ እምነት ነውና። "ያለ ሥራ" የሚለው ግልጽ ያልሆነ ትርጉም አለው። በዚህም ምክንያት ይህ ክርክር ምንም ነገር አይፈታም። እምነት ያለ ሥራ ያጸድቃል የሚለው አንድ ነገር ነው፤ እምነት ያለ ሥራ ይኖራል የሚለው ደግሞ ሌላ ነገር ነው።በThe Sermons of Martin Luther [2:2:308] ውስጥ፣ ሉተር የማስታረቂያ መፍትሔውን በጣም በግልጽ ያቀርባል፦

ይህ ነው ቅዱስ ያዕቆብ በመልእክቱ 2፡26 'ያለ ሥራ እምነት የሞተ ነው' ሲል ማለቱ። ይኸውም ሥራዎች ስለማይከተሉ፣ በዚያ እምነት እንደሌለ የሚያረጋግጥ ምልክት ነው፤ ይልቁንም ባዶ ሐሳብና ሕልም ብቻ ነው፣ በሐሰትም እምነት ብለው ይጠሩታል።ነገር ግን ይህንን ጽሑፍ ለመጻፍ ያነሳሳኝ ጥቅስ ይሄው ነው። በቅርቡ ሉተር ገና በጅምር ላይ ሆኖ የጻፈውን Commentary on Romans (በሮሜ መልእክት ላይ የተጻፈ ትንታኔ) እያነበብኩ ነበር። እጅግ አስደሳች የሆነ ምንባብ ይኸውና፦እዚህ ላይ የሚነሳው ጥያቄ፦ አንድ ሰው ያለ ሕግ ሥራዎች እንዴት ሊጸድቅ ይችላል፣ ወይም ጽድቅ ከሥራዎቻችን እንደማይመነጭ እንዴት ሊሆን ይችላል? ቅዱስ ያዕቆብ "ሰው በእምነት ብቻ ሳይሆን በሥራ እንዴት እንደሚጸድቅ እናያለን" (ያዕ. 2፡24) ብሎ ይጽፋልና። እንዲሁም ቅዱስ ጳውሎስ "እምነት . . . በፍቅር ይሠራል" (ገላ. 5፡6) እንዲሁም "የሕግ አድራጊዎች ይጸድቃሉ" (ሮሜ 2፡13) ይላል። ለዚህ የምንመልሰው እንዲህ ነው፦ ሐዋርያው በሕግና በእምነት፣ በፊደልና በጸጋ መካከል እንደሚለይ ሁሉ፣ ከእነዚህ በሚመነጩ ሥራዎችም መካከል ይለያል። ያለ እምነትና ያለ መለኮታዊ ጸጋ የሚደረጉትን፣ በቅጣት ፍርሃት ወይም በሚያማልል የሽልማት ተስፋ ተነሳስተው በሕግ ብቻ የሚደረጉትን ሥራዎች "የሕግ ሥራዎች" ብሎ ይጠራቸዋል። ነገር ግን በ(ክርስቲያናዊ) ነጻነት መንፈስ የሚደረጉትንና ለእግዚአብሔር ካለ ፍቅር የሚመነጩትን ሥራዎች "የእምነት ሥራዎች" ይላቸዋል። እነዚህ ሊደረጉ የሚችሉት በእምነት በጸደቁት ብቻ ነው። ጽድቅ ግን በምንም መንገድ በሕግ ሥራዎች እውቅ አይደረግም ፤ ይልቁንም እነርሱ ራሱን ዓመፀኛ አድርጎ ማየትንና ስለዚህም ጽድቅ እንደሚያስፈልገው ከማየት ሰውን ስለሚያግዱት ጽድቅን ያደናቅፉታል። ያዕቆብና ጳውሎስ ሰው በሥራ ይጸድቃል ሲሉ፣ ለጽድቅ ያለ ሥራ እምነት በቂ ነው ብለው በሚያስቡ ሰዎች የሐሰት አመለካከት ላይ ይከራከራሉ። ጳውሎስ እውነተኛ እምነት ያለ ተገቢ ሥራው ይኖራል አይልም፣ ያለ እነዚህ እውነተኛ እምነት የለምና። ነገር ግን የሚለው ከሥራ ተለይቶ የሚያጸድቀው እምነት ብቻ ነው ነው። ስለዚህ ጽድቅ የሕግን ሥራዎች የሚቀድም አይደለም፣ ይልቁንም በገላትያ 5፡6 እንደምናነበው ተገቢ ሥራውን የሚያደርግ ሕያው እምነትን ይቀድማል [Commentary on Romans (Michigan: Kregel, 1976), 75]።

በLuther's Works እትም ውስጥ ባለው Commentary on Romans፣ ሉተር ከላይ ከተጠቀሰው ትንሽ የተለየ የሆነ ረጅምና እንግዳ የያዕቆብ ማብራሪያ ይሰጣል፦

ጥያቄው የሚነሳው፦ "'ያለ ሥራ እምነት የሞተ ነው' እና 'ሰው በሥራ ይጸድቃል' ብሎ የያዕቆብ 2፡26 በአብርሃምና በረዓብ ምሳሌ (ያዕ. 2፡23-25) በግልጽ ስለሚናገር፣ ጽድቅ ያለ ሕግ ሥራዎች እንዴት ሊደረግ ይችላል፣ እንዲሁም በሕግ ሥራዎችስ ጽድቅ እንዴት ሊታጣ ይችላል?" የሚል ነው። ጳውሎስ ራሱም በገላትያ 5፡6 "በፍቅር የሚሠራ እምነት" ይላል፣ ከዚያም በላይ በምዕራፍ 2፡13 "የሕግ አድራጊዎች በእግዚአብሔር ፊት ይጸድቃሉ" ይላል። ለዚህ ጥያቄ መልስ የሚሆነው፣ ሐዋርያው በሕግና በእምነት፣ ወይም በፊደልና በጸጋ መካከል እየለየ፣ በዚህም መሠረት በየራሳቸው ሥራዎች መካከል መለየቱ ነው። የሕግ ሥራዎች የሚባሉት፣ ከእምነትና ከጸጋ ውጭ የሚደረጉና በቅጣት ፍርሃት ወይም በጊዜያዊ በረከቶች ተስፋ በማማለል ግድ በሚያደርገው በሕግ ግፊት የሚደረጉ ናቸው ይላል። የእምነት ሥራዎች የሚባሉት ግን፣ ከነጻነት መንፈስና ለእግዚአብሔር ካለ ፍቅር ብቻ የሚደረጉ ናቸው ይላል። ይህኛውም ሊደረግ የሚችለው በእምነት በጸደቁት ብቻ ነው፣ ለዚህም ጽድቅ የሕግ ሥራዎች ምንም አይጨምሩለትም፤ ይልቁንም ሰው ራሱን ዓመፀኛና ጽድቅ እንደሚያስፈልገው ከማየት ስለሚያግዱት፣ ጽድቅን በጣም ያደናቅፋሉ።

ምሳሌ እነሆ ፦ አንድ ተራ ምእመን ሁሉንም የካህን ውጫዊ ተግባራት ቢፈጽም፣ ማለትም ቅዳሴ ቢያከናውን፣ ማጽናት ቢፈጽም፣ ኃጢአት ይቅር ማለት ቢፈጽም፣ ምስጢራትን ቢያስፈጽም፣ መሠዊያዎችን፣ አብያተ ክርስቲያናትን፣ ልብሰ ተክህኖን፣ ንዋያተ ቅድሳትን ወዘተ ቢቀድስ፣ እነዚህ ተግባራት በሁሉም ረገድ ከእውነተኛ ካህን ተግባራት ጋር ተመሳሳይ እንደሚሆኑ እርግጠኛ ነው፤ በእውነትም ከእውነተኛዎቹ ይልቅ በአክብሮትና በተገቢነት ተፈጽመው ሊገኙ ይችላሉ። ነገር ግን ስላልተቀደሰ፣ ስላልተሾመ፣ ስላልተቀደሰም፣ ምንም አላደረገም፤ ቤተ ክርስቲያንን እየተጫወተ ራሱንና ተከታዮቹን እያታለለ ነው እንጂ። ጽድቅ ሳይኖርባቸው ወይም ጽድቅ ከመድረሱ በፊት ከሚደረጉት ጻድቅ፣ በጎና ቅዱስ ሥራዎችም ጋር ተመሳሳይ ነው። ይህ ተራ ምእመን እነዚህን ተግባራት ሁሉ በመፈጸሙ ካህን እንደማይሆን ሁሉ፣ ምንም እንኳ ሳይፈጽማቸው በሢመት ብቻ ካህን ሊሆን ቢችልም፣ በሕግ ጻድቅ የሆነው ሰውም በሕግ ሥራዎች ጻድቅ የሚሆነው በፍጹም አይደለም፤ ይልቁንም ያለ እነርሱ በሌላ ነገር፣ ማለትም በክርስቶስ እምነት ነው የሚጸድቀውና እንደ ተሾመ የሚሆነው፤ ይህም ተራ ምእመን ለካህናዊ ተግባራት አፈጻጸም እንደሚሾም ሁሉ፣ እርሱም ለጽድቅ ሥራዎች አፈጻጸም ይጸድቃል። እናም በሕግ ጻድቅ የሆነው ሰው በጸጋ ከጻድቀው ሰው ይልቅ በፊደል የበለጠ የተስማሙና የበለጠ አስደናቂ ሥራዎችን ሊያደርግ ይችላል። ነገር ግን በዚህም ምክንያት ጻድቅ አይሆንም፣ ይልቁንም እነዚህ ሥራዎች ወደ ጽድቅና ወደ ጸጋ ሥራዎች ከመድረስ ይበልጥ ሊያግዱት ይችላሉ።

ሌላ ምሳሌ። ዝንጀሮ የሰውን ተግባራት ሊመስል ይችላል፣ ነገር ግን በዚህ ምክንያት ሰው አይሆንም። ነገር ግን ሰው ቢሆን፣ ይህ የሚሆነው ሰውን በመሰለበት በእነዚህ ተግባራት ምክንያት ሳይሆን በሌላ ኃይል፣ ማለትም በእግዚአብሔር ኃይል ነው፤ ሰው ከሆነ በኋላ ግን የሰውን ተግባራት በእውነትና በትክክል ይፈጽማል። ስለዚህ ቅዱስ ያዕቆብና ሐዋርያው ሰው በሥራ ይጸድቃል ሲሉ፣ ያለ ሥራ እምነት ብቻ በቂ ነው ብለው በሚያስቡ ሰዎች የተሳሳተ አመለካከት ላይ ይከራከራሉ፤ ምንም እንኳ ሐዋርያው እምነት ያለ ራሱ ሥራ ያጸድቃል ባይልም (ምክንያቱም ያኔ እምነት ባልኖረም ነበር፣ እንደ ፈላስፎች አባባል "ተግባር የመልክ መኖርን ማስረጃ ነው"ና)፣ ነገር ግን ያለ ሕግ ሥራዎች ያጸድቃል ይላል። ስለዚህ ጽድቅ የሕግን ሥራዎች አይሻም፣ ይልቁንም ተገቢ ሥራውን የሚያደርግ ሕያው እምነትን ይሻል። ነገር ግን እምነት ከራሱ ሥራዎች ጋር ቢያጸድቅ፣ ነገር ግን ያለ ሕግ ሥራዎች ከሆነ፣ ለምንድን ነው መናፍቃን ከጽድቅ ውጭ ተደርገው የሚቆጠሩት፣ እነርሱም ቢሆኑ ስለሚያምኑና ከዚያው እምነት ታላላቅ፣ አንዳንድ ጊዜም ከሌሎቹ ምእመናን የበለጡ ሥራዎችን ስለሚያደርጉ? በቤተ ክርስቲያንም ውስጥ በመንፈስ ኩሩ የሆኑ፣ ደግሞም በእርግጥ ከእምነት የሚመነጩ ብዙና ታላላቅ ሥራዎች ያሏቸው ሰዎች ሁሉ፣ እነዚህም ሰዎች ዓመፀኞች ናቸውን? ለጽድቅ ከክርስቶስ እምነት ከበጎ ሥራው ጋር ውጭ ሌላ ነገር የሚያስፈልግ ይመስላልን?ያዕቆብ ጥያቄውን በአጭሩ ይመልሳል፦ "በአንድ ነገር የሚሰናከል ሁሉ ሁሉንም በደለኛ ሆኗል" (2፡10)። እምነት የማይከፋፈል ነውና። ስለዚህ ወይ ሙሉ እምነት ሆኖ ሊታመን የሚገባውን ሁሉ ያምናል፣ ወይም አንድ ክፍል ካላመነ እምነት አይደለም። ጌታም ስለዚህ ከአንድ ዕንቁ፣ ከአንድ የሰናፍጭ ቅንጣት ወዘተ ያመሳስለዋል። "ክርስቶስ አልተከፋፈለም"ና (ንጻጻር 1ኛ ቆሮ. 1፡13)፣ ስለዚህ በአንድ ክፍል ወይ ፈጽሞ ይካዳል ወይም ፈጽሞ ይመሰከርለታል። በአንድ ቃል ተክዶ በሌላ ቃል ደግሞ ተመስክሮለት በአንድ ጊዜ ሊሆን አይችልም። ነገር ግን መናፍቃን ሁልጊዜ ከሚታመኑት ነገሮች አንድን ወይም ብዙዎቹን መርጠው ይመርጣሉ፣ በትዕቢታቸውም ከሌላው ሁሉ ይልቅ ጥበበኞች እንደሆኑ ያህል ልባቸውን በእነርሱ ላይ ያደርጋሉ። እናም ሊታመን የሚገባውን ምንም ነገር አያምኑም፣ ያለ እምነትና ያለ እግዚአብሔር መታዘዝ ይጠፋሉ፣ ገና ከእውነተኞቹ ጋር በጣም በሚመሳሰሉ ታላላቅ ሥራዎቻቸው ውስጥ ሆነው። ቤተ ክርስቲያንም በእውነት ከምታምናቸው ብዙ ነገሮች ራሳቸው ከሚያምኑት ከአይሁድ አይለዩም። ነገር ግን የኩሩ ልባቸው ሐሳብ የሚቃወመው አንድ ነገር ብቻ አለ፣ ማለትም ክርስቶስን፣ በዚህም በአለማመናቸው ይጠፋሉ። እንዲሁም እያንዳንዱ ኩሩ ሰው በራሱ አእምሮ ውስጥ ወደ መዳን በትክክል የሚመራውን ትእዛዝ ወይም ምክር ሁልጊዜ ይቃወማል። ይህን ምክር ስለማያምን፣ በተመሳሳይ ምንም ነገር አያምንም፣ መላው እምነቱም በአንድ ሐሳብ ግትርነት ምክንያት ይጠፋል። ስለዚህ በዚህ የማሰናከያ ድንጋይ ላይ እንዳንሰናከል፣ ማለትም በትህትና በእኛ ላይ ተቃውሞ በሚያቀርበውና የራሳችንን አስተሳሰብ በሚቃወመው እውነት ላይ እንዳንሰናከል፣ ሁልጊዜ በትህትና ለአስተሳሰባችን መንገድ መስጠት አለብን። እኛ ውሸታሞች ስለሆንን፣ እውነት ወደ እኛ ሊመጣ የሚችለው ለምናስበው ነገር ግልጽ ተቃዋሚ ሆኖ ብቻ ነው፣ እኛ እውነትን የምናስብ ስለሚመስለን፣ ከእኛ ጋር የሚስማማንና የሚያደንቀንን ብቻ እውነት አድርገን መስማትና ማየት እንፈልጋለንና። ነገር ግን ይህ ሊሆን አይችልም። ስለዚህ የእነዚህ ሰዎች ሁሉ ሥራዎች የሕግ ሥራዎች ናቸው እንጂ የእምነት ወይም የጸጋ ሥራዎች አይደሉም፣ በእውነትም ከእምነት ጋር ይቃረናሉ ይጣላሉም። ስለዚህ ጽድቅ ያለ እነርሱ ሊደረግ ይችላል ብቻ ሳይሆን መደረግ አለበት፣ ከሐዋርያውም ጋር "ስለ ክርስቶስ ሲባል እንደ ጉድፍ" (ፊልጵ. 3፡8) ሊቆጠር ይገባል።

[LW 25፡ 234-236]

እርግጥ ነው፣ ከሮሜ ሥራው የመጨረሻው ምንባብ እንደሚያሳየው፣ ከሉተር የጅምር ሥራዎች ጋር በጣም መጠንቀቅ ያስፈልጋል። ሉተር ገና ታዋቂ ወዳደረገው ስለ ጽድቅ ወዳለው ሙሉ ግንዛቤ አልደረሰም ነበር። የጅምር ንግግሮቹ ግን በጣም አስደሳች ናቸው። ሉተር ያዕቆብንና ጳውሎስን እንዴት ማስታረቅ እንዳለበት ቢያውቅም፣ የያዕቆብ ሐዋርያነት ጥያቄ ከዚያ በላይ ሚዛን ደፍቶ ሊሆን ይችላል። እንዲሁም፣ የካቶሊክ ተቃዋሚዎቹ የያዕቆብን መጽሐፍ ደጋግመው ሲጠቅሱበት ሉተር የነበረውን ንቀት እንዳነበብኩ አስታውሳለሁ። ይህ በእውነት አበሳጭቶት ነበር፣ ነገር ግን ለምን ከላይ በተጠቀሰው ዓይነት ምላሽ በቀላሉ እንዳልተከላከለ እገረማለሁ።

(translated from james swan article)